Zwolle
Zwolle
Breda
Amsterdam
Roermond
088 - 118 57 00 Showroom geopend: ma - vr 08:00 - 17:00 Gouwe 1, Zwolle
088 - 118 57 00 Showroom geopend: ma - vr 08:00 - 17:00Oude Leijstraat 1 / hoek Tilburgseweg, Breda
088 - 118 57 00 Showroom geopend: Op afspraak Zekeringstraat 32, Amsterdam
088 - 118 57 00 Showroom geopend: Op afspraak Solvayweg 2, Roermond
Ruim
assortiment
Persoonlijk
advies
Duurzaam
bouwen
Mail ons

Dukdalf Harlingen. Het geheim van negen verschillende gevels in één ontwerp

‘Een bijzonder project’. Zo noemt architect Jan-Otto Schilstra van Penta Architecten de nieuwe appartementen aan de rand van Harlingen centrum. ‘Niet omdat wij het ontworpen hebben, maar omdat het sociale woningbouw is met een bijzonder rijke uitstraling. Dat zie je niet zo gek veel.’

De 70 nieuwe appartementen op het Dukdalfterrein, gebouwd door Heijmans, is het sluitstuk van een grote herstructurering van het Harlinger Havenkwartier. Indrukwekkend is het zeker. Jan-Otto: ‘Er zijn veel mensen geweest die zeiden: dit kán geen sociale woningbouw zijn. Daar is het veel te luxueus voor. Toch is dat echt het geval.’

Project
Dukdalf Harlingen

Opdrachtgever
VOF Zuiderhaven: 
Heijmans Vastgoed  & bouwvereniging

Uitvoering
Heijmans Woningbouw Noord

Architecten
Penta Architecten

Product
Gevelstenen en mortels

Fotografie
Walter Frisart FOTOwerk / Penta Architecten

Van groot naar kleinschalig

Vroeger stond hier Dukdalf: een oud verzorgingstehuis uit de jaren 70, op slechts 200 meter van de Waddenzee. Toen nog een modern flatgebouw. Jan-Otto: ‘Destijds nam men het niet zo nauw met de identiteit van de binnenstad. Toen dat was gesloopt, wilde men de kleinschaligheid terug. Zoals dat gebruikelijk is in de binnenstad van Harlingen.’

Overzicht van dukdalf

Negen gevels, één complex

Jan-Otto: ‘Met die wens ontstond de bijzondere indeling in verschillende gevels. Aan de voorzijde is het hele ontwerp verdeeld in 9 totaal eigen architecturen. In elk stuk hebben we zoveel mogelijk verschil proberen aan te brengen. Maar neem je een kijkje aan de achterkant, dan zie je één galerij die alle appartementen met elkaar verbindt. Als ware het, oneerbiedig gezegd, een grote galerijflat. Aan de voorkant zie je dat niet.’ Daarmee werd Dukdalf een nieuw stuk centrum dat naadloos aansluit bij de historische binnenstad van Harlingen.

Dukdalf harlingen - Aberson - gevelstenen - vooraanzicht

Rijke gevels

Opvallend is de verscheidenheid en rijkheid van de detaillering van de gevels. Projectleider Paul van Herk van Heijmans beaamt dat: ‘Het project was best ingewikkeld. Dat zat hem hier niet zozeer in de hoeveelheid meters, maar meer in de detailleringen en de diversiteit in materialen. Iedere gevel is een ontwerp op zich. Met bijvoorbeeld verspringend metselwerk, de natuurstenen plinten, de torentjes van staand hout of dakpannen ín de gevel. Kijk je een bouwdeel verder, dan is dat weer een totaal anders, met bijvoorbeeld prefab, baksteen en aluminium.’

Jan-Otto: ‘We hebben geprobeerd om zoveel mogelijk verschillende details aan te brengen. Een paar voorbeelden die ik zelf erg mooi vind:

1. Schuingemetselde kaders

‘Hier zie je het schuine metselwerk, die als kaders de hele gevel rondlopen. Dat vind ik een van de mooiste onderdelen van het project. Het is heel kernachtig.
Het kruis in de topgevel, wel een wat duurder accent, geeft het een soort rijkheid. Bij alle uitstekende balkons hebben we geen beton in het zicht. Bewust, omdat dat snel vervuilt en ik dat zelf altijd een beetje armoedig vind ogen. Daarom hebben we overal de betonnen randen van de balkons met een stalen plaat afgeschermd.

2. Warme betonnen randen

Bewust geen grijs beton, maar we hebben de betonstroken de warme kleuren van de gevelsteen meegegeven. Wat gelig gepigmenteerd, ook dat vind ik een mooi onderdeel. Dat geeft echt die stoere gevelbanden. Dat contrasteert mooi met de panden die helemaal van onder naar boven zijn gemetseld.

3. Details op de hoek

Jan-Otto: ‘De penanten met de doorgestoken betonelementen lijken haast schoorstenen te zijn. Daar zit een mooie dieptewerking in en dat is toch wel heel luxe. Het geeft een hele doorwerkte detaillering zoals je die ook in de oude binnenstad van Harlingen ziet.’

4. Verkleinen naar de binnenstad

Verkleining van de gevels richting de binnenstad

‘Hier zie je het smalle straatje dat de entree is naar de binnenstad. Dat is onderdeel van het beschermd stadsgezicht. Daar hadden we wel steeds rekening mee te houden. Zo mochten hier geen balkons in het zicht komen, dus brachten we die naar de achterkant, aan de galerijkant. Zo kunnen de bewoners tóch fijn buiten kunnen zitten in de west-zon. 

Richting de binnenstad wordt de maatvoering van de gebouwen kleiner, om een goede overgang naar de binnenstad te krijgen.

Aan de Spoorstraat vind je ook een houten pandje, dat staat helemaal op zichzelf staat. Dat is ook wel echt een leuk onderdeel, met scheve hoeken een balkon. Het heeft weer een volstrekt eigen uitstraling met zijn zinken kader.

Verrassing: een traditioneel casco

Dat het hele stuk éénzelfde casco heeft, was een van de manieren om het project betaalbaar te houden. Paul van Herk: ‘Achter de gevel vind je in feite een traditionele constructie. Met in beton gestorte wanden en een breedplaatvloer, eigenlijk best een eenheidsworst, lacht Paul. Maar als je de verschillende gevels ziet, en de detailleringen daarin, heeft dat enorm goed uitgepakt. De gevel maakt het echt heel erg divers. Je ziet niet dat het in één keer is neergezet.’

Slimme trucs

Alle partijen hebben steeds gekeken hoe ze het, ondanks de rijke details, tóch betaalbaar konden houden. Die gedachte speelde altijd wel in het achterhoofd. Naast het gebruik dus van het klassieke casco, bedachten ze nog een paar slimmigheden. Jan-Otto: ‘Soms hebben we wat trucjes uitgehaald. Zoals de gevel met de dakpannen. ‘De gevel is 4 lagen hoog, maar op de bovenste laag krijgt deze verticale dakpannen. Daardoor, en doordat ze net iets verdiept liggen, lijkt het op 3 lagen hoog met een kap. Zo verlaag je de gootlijn en lijkt het toch wat bescheidener. En méér binnenstad.’

‘Of als je kijkt naar de woningen met de 4 kaders, daar zit gewoon een vlak dak achter. Maar daar hebben we de zonnepanelen op een scheef rek gezet en met de daklijn mee laten lopen. Zo lijkt het alsof er schuine daken op zitten.’

Negen sorteringen gevelstenen

Ook in de stenen en het metselwerk verschillen de gevels sterk. Er zijn zeker 9 sorteringen aan gevelstenen verwerkt én 4 soorten mortels. Jan-Otto: ‘Dat is best een flinke hoeveelheid. Daarom hielden we bij Aberson in Zwolle een grote sessie. Daar zetten we alle sorteringen naast elkaar en keken we per woning hoe we variaties konden maken. Soms een strakke strengpers, soms een handvorm, soms wasserstrich. Dus ook in het type steen hebben we nog een variatie gemaakt. Daar zijn we wel een paar uur druk mee geweest.’

Opletten geblazen

Omdat niets standaard was in de gevels, was ook het metselwerk dat niet. Paul: ‘Door de vele combinaties in materialen was het bij de verwerking natuurlijk wel opletten geblazen. En was het dezelfde steen, dan zat er bijvoorbeeld nog wel een accentje in het metselwerk. Dat was wel arbeidsintensief.’ Jan-Otto: ‘Hadden we bijvoorbeeld staand metselwerk, dan deden we dat met dezelfde kleur steen. Maar dan wel met nét een ander structuurtje. Zo lieten we het vaak nog meer spreken.’ ‘Het is geheel is best uitbundig’, voegt Paul toe.

Verdiepte voegen

Jan-Otto: ‘Overal vind je verdiepte voegen, dat vind ik mooi. Wel in 4 verschillende voegkleuren. Er is ook een pandje met oranje kaders om de ramen. Die kaders steken net even 2 cm naar buiten. Daar gebruikten we een hele oranje voeg bij.’

Over het metselwerk is de architect heel tevreden. Jan-Otto: ‘Het is niet standaard dat je goede metselaars krijgt. Die hebben het nu zo druk, dan heb je het niet altijd voor het zeggen. Maar hier was dat geen probleem, ze hebben keurig werk geleverd.

Rode draad

Voor ons was het de rode draad om voor sociale woningbouw, met een niet-onbeperkt budget, een heel gevarieerd werk neer te zetten’, zegt Jan-Otto. ‘Dat was een hele uitdaging. Ook was het voor ons architecten een lang traject. Per saldo zijn we er zeker 6 jaar mee bezig geweest. Toen de plannen eenmaal definitief waren, ging het bouwen met Heijmans als een trein. We startten half in de crisis, en de prijzen begonnen toen net hard te stijgen. Desondanks heeft de kwaliteit er niet onder geleden. Petje af voor de bouwvereniging als afnemer van de woningen. Ze hebben steeds vastgehouden aan het beeld, de kwaliteit en de rijke detailleringen. Ze hadden gemakkelijk kunnen kiezen om onderdelen te schrappen of te vereenvoudigen, maar ze zijn er steeds achter blijven staan. En het resultaat is ernaar. Dus ja, voor sociale woningbouw is dat wel heel bijzonder.’

Paul: ‘Voor ons als Heijmans was het technisch redelijk traditioneel, de gevels waren de échte uitdaging. Die blijven me wel bij. Ik rijd er nog twee keer per week langs, met gepaste trots. En het eindresultaat mag er zeker zijn. Wel eentje om op je CV te zetten dacht ik zo.’

Goed advies over gevelstenen? We vertellen er graag meer over!

bekijk ook:

Langformaten uit heel Europa. Je vindt ze in onze collectie Aberlongue.

Bij de originele manier van het maken van een wasserstrich draait alles om water. 

Het beste van Aberson.
De mooiste projecten, slimste producten en nieuwste innovaties maandelijks in je mailbox?

    close-link